i know what you mean!

người như dòng nước âm thầm thấm vào tôi
lòng tôi âm thầm hoạ tiếng người
từng tiếng hát du dương
dịu dàng quấn quít
kéo tôi rơi vào vòng xoáy ấm áp 

người như ngọn lửa dùng tiếng hát sưởi ấm tôi
lòng tôi âm thầm hoà giọng hát
lửa nhiệt tình của người bùng cháy lên tôi
không ai mê hoặc lòng người hơn bài hát của người

người khiến tôi như bị hút hồn, chẳng khác gì bị hút hồn
Ơi Kenji Sawada! linh hồn tôi như bị hút mất
vì những bài hát, chính vì những bài hát của người
trong những âm thanh là tiếng hát, khi im lặng cũng là bài hát
chuyển tải tình cảm, không cần dùng ngôn ngữ
là những tình cảm bộc trực nhất không cần phải nắm bắt trong ngôn ngữ

yêu thích những bài hát của người, tiếng hát đắm say tôi
lòng tôi âm thầm hoà giọng hát
Bao nhiêu rào cản và biên giới, đang được có sức giúp phá bỏ
nhờ những bài hát ấy 

nói:  vào nằm 1980, lần đầu tiên tôi được chiêm ngưỡng Kenji Sawada hát trên sân khấu, tuy tất cả những bài hát được hát trong đêm đó không phải tôi đều hiểu rõ, nhưng chúng lưu lại ấn tượng cực kỳ sâu khắc trong tôi cho đến ngày nay

hát: 

người khiến tôi như bị hút hồn, lại giống như được đốt cháy
Ơi Kenji Sawada! vì tiếng ca của người, đều là vì những bài hát của người

người khiến tôi như bị hút hồn, lại giống như được đốt cháy
Ơi Kenji Sawada! Hãy để tiếng hát đầy nhiệt huyết ấy cất lên lần nữa

người khiến tôi như bị hút hồn, lại giống như được đốt cháy
Ơi Kenji Sawada! vì tiếng ca của người, đều là vì vì những bài hát của người

người khiến tôi như bị hút hồn, lại giống như được đốt cháy
Ơi Kenji Sawada! Hãy để tiếng hát đầy nhiệt huyết ấy cất lên lần nữa

la la la la la …… 

Tựa: The Namesake / Mang Tên
Tác giả: Jhumpa Lahiri
link raw: https://ritikanavedwarsi.files.wordpress.com/…/the-namesake…

Bạn đã từng nghe chuyện cha mẹ bên Trung Quốc đòi đặt tên con là Wang @ chưa? Sau đó Trung Quốc ban luật cấm đặt tên bằng các con số ả rập, số latin, và các ký tự đặc biệt không thuộc bộ chữ của tiếng Trung Quốc. Sau khi luật này được ban hành, cái tên Wang @ bị toà án từ chối. Dù cha mẹ có gửi gấm thật nhiều trong một cái tên, đến một mức nào đó, khi cái tên cao siêu quá, vĩ đại quá, khác người quá, nó trở thành gánh nặng và nỗi băn khoăn của người con. Có thể cậu bé suýt thành @ đó đã thoát một kiếp nạn năm 2007 nhờ pháp luật Trung Quốc. Cậu ta không phải cộng sinh với một cái tên mà khi đi học, vì bản thân không đủ xuất chúng, thành ra gánh không nổi cái tên nổi trội. Thắc mắc vì sao cha mẹ lại đi đặt tên con là @, tôi đọc lại bản tin nằm 2007, báo chí nói, cha mẹ dùng lý do “ký tự @ được phát âm thành ‘ai ta” 爱他 bên tiếng Trung, mang ý nghĩa tình yêu.” Tôi nghĩ cái đó chỉ là bs.

Hôm qua tôi lục blog xem hồi xưa viết những gì sau khi đọc truyện, tìm ra được đúng 4 câu:
“Tôi nhiệt liệt đề cử tiểu thuyết “Mang Tên” của Jhumpa Lahiri. Bạn biết càng ít về cuốn truyện này trước khi đọc càng tốt. Ngay đến lời mở đầu của nó đã khiến tôi nhướn mày. Tốt nhất là bạn tự nghiệm nó, một cuốn sách có thể khiến bạn rung động ở rất nhiều tần số.”

Đó, nếu bạn muốn nghe lời khuyên của tôi 12 năm về trước, thì bạn có thể ngừng đọc review này và thẳng tiến tới raw (link pdf phía dưới tựa đề) hoặc đọc chương 1 tôi mới dịch không ngưng nghỉ đêm hôm qua, bỏ ăn bỏ ngủ dịch như bị ma nhập. Sau đó vào đây chúng ta tâm tình.

Link: https://www.facebook.com/notes/thần-chuối/mang-tên-jhumpa-lahiri-chương-1/2322504394703205/

Nếu bạn muốn đọc tiếp về một xíu nội dung thì cứ việc. Dù sao tôi cũng sẽ không spoil quá nhiều, chỉ giới thiệu sơ sơ với bạn 2 trong 3 nhân vật chính.

—— trích đoạn ——
1968
Một buổi chiều tháng Tám oi ả hai tuần trước ngày dự sinh, Ashima Ganguli (A-shi-ma Găng-gu-li) đứng trong nhà bếp của một căn hộ chung cư khu vực Quảng trường trung tâm, trộn ngũ cốc Rice Krispies cùng với đậu phộng Planters và hành tây tím trong một cái tô. Bà thêm muối, nước chanh, ớt xanh xắt lát, thầm ước có thêm dầu mù tạc để trộn chung. Ashima đã ăn cái món trộn này suốt thai kỳ, một bản nhái khiêm tốn của một món quà hàng thường thấy bán dọc những vỉa hè ở Calcutta và các sân ga trên toàn Ấn Độ, tràn ra từ những phễu giấy báo.
— hết trích đoạn

Tác phẩm “Mang Tên” của nhà văn Lahiri mở đầu bằng quá khứ của cha mẹ Gogol Ganguli, nam chính của chúng ta . Đây là ngày Gogol chuẩn bị ra đời. Ashima, mẹ của cậu, chỉ mới ở Mỹ chưa được bao lâu, được bảo bọc rất tốt trong học khu của trường đại học Harvard và MIT nổi tiếng nhất nước Mỹ, nhưng cho dù không nghèo khó, không dốt nát, những người dân mới nhập cư vẫn có được một tiếng nói chung, vẫn có thể thấu hiểu cho nhau. Với Ashima, bà mang một tâm trạng đầy thấp thỏm bất an khi sinh Gogol. Tuy bà khá thạo tiếng Anh, bà được tự do, có được một người chồng khá tốt, nhưng xứ người vẫn là xứ người, cảm giác lạc lõng vẫn tăng lên gấp vội khi người phụ nữ sắp phải vượt cạn; họ đều mong được có người nâng niu họ nhất bên cạnh —

“Ashima nghĩ, thật lạ lùng, con bà sẽ ra đời ở một nơi người ta đến để chịu đau đớn hoặc là để chết. Không có gì ở sàn gạch màu ngà, những tấm lót trần nhà màu ngà, những tấm khăn trải giường màu trắng giắt gọn ghẽ quanh giường mang đến cho bà sự yên tâm và dễ chịu. Bà nghĩ thầm, ở Ấn độ phụ nữ về nhà mẹ đẻ để sinh con, rời xa những người chồng, nhà chồng, và những việc nhà, một chuyến đi ngắn ngủi quay về tuổi thơ khi đứa con ra đời. ”

Chồng của Ashima, thoạt tiên xuất hiện có vẻ lu mờ và gia trưởng, người đàn ông mà khi đưa vợ vào bệnh viện xong, nghe y tá nói “Yên tâm, chúng tôi sẽ chăm sóc cho chị nhà chu đáo” thì bỏ đi thẳng về nhà, để vợ ở lại bệnh viện một mình. Chúng ta đồng hành với Ashima qua thêm vài trang nữa, theo bà từ lúc bà còn là con gái, qua giai đoạn bà gặp mặt Ashoke lần đầu tiên rồi được gả thẳng qua Mỹ ba tuần sau. Nhìn người chồng của bà qua con mắt của bà, qua cảm nhận của bà về ông, rồi lại quay lại với cảnh Ashima bắt đầu đau nhiều hơn, vẫn một mình trong bệnh viện.

Sau đó, tác giả tua nhanh đến khi Ashima bắt đầu rặn đẻ, Ashoke đến ngồi ở phòng đợi ở bệnh viện. Con người và quá khứ của ông dần dần hé mở, vẫn qua giọng văn làm tôi nhớ đến 1)Truyện Tàu, và, 2)Proust.

Vì sao nói là chuyện Tàu? Hãy xem đây:

“Ashoke chưa từng ăn lễ xa nhà. Nhưng dạo đó ông nội của ông mới bị mù, và ông cụ đã chỉ đích danh Ashoke đến bầu bạn với ông, để đọc cho ông nghe báo Người Lãnh Đạo mỗi sáng sớm, và Dostoyevsky cùng Tolstoy mỗi buổi chiều. Ashoke hào hứng đón nhận lời mời ấy. Ông mang theo hai chiếc va li, chiếc đầu đựng quà và quần áo, chiếc thứ hai để trống. Bởi vì trong chuyến đi này, ông nội của ông đã nói, những cuốn sách ông cụ sưu tập cả đời, đặt trong tủ sách có cửa kính và khoá của ông cụ, sẽ được trao lại hết cho Ashoke.”

Bạn có thấy mấy chục dấu phẩy đó quen quen không ? ) Nhưng đồng thời, kiểu viết này cũng làm tôi nhớ đến lúc đọc Proust, vì chữ nghĩa của Lahiri dùng mang âm điệu đàng hoàng, cho nên dù chúng bị ngắt rất nhiều, ý nghĩ này xen giữa ý nghĩ kia, chúng vẫn như tiếng rủ rỉ thân mật bên tai ta chứ không khiến ta bực mình. Khi dịch chương 1, tôi rất chú trọng đến âm điệu, cố gắng bám sát cấu trúc câu của tác giả, vì kiểu viết văn này không phải là kiểu tiêu biểu bên tiếng Anh, mà là một văn phong cố tình, thường thì tôi hay thấy xuất hiện trong văn của những tác giả hệ “dòng ý thức” đầu thế kỷ 20 cộng mấy tác giả dòng “hiện thực huyền ảo” của Nam Mỹ sau đó.

Quay trở về với diễn biến trong chương 1, người đọc được đi ngược thời gian về với Ashoke từ lúc ông còn là một cậu bé mọt sách, đọc sách ở mọi lúc mọi nơi đến độ “Mẹ của Ashoke luôn tin chắc rằng đứa con trai trưởng của bà ấy sẽ có ngày bị xe điện hay xe buýt tông khi đang chúi mũi vào Chiến tranh và hoà bình. Rằng ông sẽ chết lúc đang còn đọc sách.” Trong khi chờ đứa con đầu lòng ra đời, Ashoke chợt nhớ lại hết quá khứ của mình, từ lúc ông còn vô tư học hành và yêu văn học Nga, cho đến chuyến đi định mệnh năm ông 22 tuổi mà ông đã suýt chết khi đang đọc sách. Khi đọc về Ashoke, chúng ta mới bị bất ngờ, thì ra anh chàng kỹ sư điện chưa bao giờ nghĩ đến việc mua hoa cho cô vợ trẻ của mình không hẳn khô khan như bề ngoài. Hoặc nói khác đi một chút, thì ra Ashoke đã trải qua một biến cố khiến ông đi một con đường ông chưa từng có ý định đi nếu như định mệnh không ép ông.

Con trai của Ashoke ra đời ngày hôm đó liền được ông đặt cho một cái tên gọi ở nhà là Gogol. Gogol, đại văn hào nước Nga Gogol, về sau nhiều người không biết, họ tưởng Gogol là một phần của tiếng Bengali, giống như cái họ của cậu. Đối với tôi, cái tên này của Gogol tượng trưng cho trải nghiệm của dân nhập cư bước vào Mỹ, thứ này pha lẫn thứ kia, nửa nạc nửa mỡ, nhiều khi bản thân người trong cuộc không rõ được ngọn ngành. Một trong những lý do tiểu thuyết này nổi ở Mỹ là bởi vì nó góp tiếng cho cái gọi là “trải nghiệm hội nhập” của công dân Mỹ, những người sinh ra trên đất Mỹ, nhưng có cha mẹ đến từ nơi khác, thành thử họ đứng hai chân giữa hai thế giới, cơ man là xáo trộn và bỡ ngỡ. Giống như con cháu bọn tôi đi học thì cho con ăn cơm với chà bông, nó thích ăn đấy, nhưng khi lũ Mỹ nó hỏi, mày ăn gì thế? thì Đứa Việt Nam mất gốc nhún vai trả lời, “Tao cũng không rõ nữa, tao nghĩ nó là lông.”

Câu chuyện trải dài nhiều năm, từ khi Gogol ra đời cho đến lúc Gogol trưởng thành, cả về tuổi tác lẫn tâm hồn. Truyện được thuật từ góc nhìn của nhiều nhân vật, cho nên ở đầu truyện, nếu bạn trót yêu thích Ashima hoặc Ashoke thì đừng lo, họ vẫn còn đó, đưa vào những suy nghĩ và băn khoăn của họ, Ashima trong vai trò người mẹ phải cân bằng những gì thuộc về bản chất của bà—Ấn độ, và những gì thuộc về tương lai của con bà và gia đình bà—văn hoá Mỹ; Ashoke trong vai trò người cha chất ngất tâm sự nhưng lại vô cùng kiệm lời, bao nhiêu lần “muốn nói lại thôi,” khiến cho Gogol cả đời không rõ vì sao ông lại tặng cho mình tên một tác giả có cuộc đời vô cùng bi thảm, sau này còn trầm cảm nặng rồi chết cái chết kinh dị.

Về cái tựa đề, nguyên con bên tiếng Anh của truyện này là “The Namesake” có nghĩa là “Thứ mà được đặt tên theo một thứ khác” tức là trùng tên, nhưng không phải ngẫu nhiên trùng, mà là cố ý để trùng, thường bởi vì để kỷ niệm, để ghi ơn, hoặc vì ngưỡng mộ. Lúc đầu hơi trăn trở với cái tên, sau đó tôi chợt nhớ đến, cấm cười, lời bài hát “thành phố mang tên bác, thành phố mười mùa hoa.” Tôi liền ngộ ra rằng, hẳn nguyên Sài Gòn đã thành namesake đấy thây, thế là tôi hài lòng với cái tựa đề chuyển ngữ “Mang Tên.” )))

Bạn đừng tưởng tôi đã nói hết nội dung của truyện. Tôi thề là tôi chỉ mới chạm vào 1/30, không spoil. Tôi còn chưa động cả vào ý nghĩa của tựa đề truyện nữa mà, bạn tưởng bạn có thể kết luận qua những gì tôi nêu ra trong review này thì bạn đã lầm to.

——— thêm trích đoạn gây ấn tượng chót —-
Ashoke vẫn còn nhớ những tiếng hô hoán của họ, hỏi, có ai còn sống không. Ông nhớ bản thân đã cố gắng la lên đáp lời, không thành công, miệng ông không phát ra được âm thanh nào ngoài âm tiết mơ hồ nhất. Ông nhớ âm thanh của những người chết-dở quanh ông, rên rỉ, gõ lên tường của toa xe lửa, khẽ rên cầu cứu, những lời mà chỉ có ai cùng bị mắc kẹt, cùng bị thương, mới may ra nghe thấy. Máu ướt sũng quanh ngực ông, tay áo bên phải của ông. Một phần thân của ông bị đẩy qua khuôn cửa sổ. Ông nhớ mình không thấy được gì cả; những giờ đầu, ông nghĩ, có lẽ, như ông nội mà ông đang trên đường đến thăm, ông cũng đã bị mù. Ông nhớ mùi khét của lửa, tiếng ruồi vo ve, trẻ con khóc, vị của bụi và máu trên đầu lưỡi. Họ đang ở giữa hoang dã, đâu đó trên một cánh đồng. Quanh họ là dân làng, là cảnh sát kiểm tra, và vài bác sĩ. Ông nhớ bản thân đã đinh ninh rằng mình đang chết, hoặc có lẽ đã chết rồi. Ông không cảm giác được nửa cơ thể phía dưới của mình, cho nên ông đã không hay chi thể văn vẹo của Ghosh đang vắt ngang chân ông. Mãi lâu, cuối cùng ông thấy được màu xanh lơ lạnh lẽo không chút thân thiện của trời lúc tờ mờ sáng, trăng cùng vài ngôi sao vẫn cố nán lại trên cao. Những trang sách của ông, thứ đã bị văng khỏi tay ông, bay ra thành hai nửa, phất phơ cách toa xe lửa vài bước chân. Ánh sáng của một ngọn đèn tìm người bắt gặp những trang sách ấy, nhất thời chi phối một trong những nhân viên cứu hộ. “Không có gì ở đây đâu,” Ashoke nghe ai đó nói. “Đi tiếp thôi.” Nhưng ánh đèn vẫn tần ngần, đủ để cho Ashoke giơ tay lên, một cử chỉ mà ông nghĩ sẽ tiêu hao hết chút sinh lực còn sót lại trong ông. Ông vẫn còn nắm chặt một trang của “Chiếc áo khoác” nhàu nát trong tay, và khi ông giơ tay lên, cục giấy lìa những ngón tay của ông. “Chờ chút!” Ông nghe có tiếng la. “Cái người bên cuốn sách đó. Tôi thấy họ động đậy.”

—– HẾT ———

P.S. tôi không rõ bản quyền của quyển này có nxb nào mua chưa, nhưng mà đừng để người dịch tập truyện ngắn “Người Dịch Bệnh” dịch nữa, tác giả đã cố ý dùng từ “maladies” lai tiếng Pháp cho nó thơ thẩn mà ai lại đi phang vừa “dịch” vừa “bệnh” cạnh nhau, mất hết nét thổn thức của người ta. Interpreters of Maladies, ít ra là kiểu “thông ngôn của bệnh tật” gì đó còn tạm. Nói chung là đưa cho cái cô dịch Tay Sát Thủ Mù là vừa đẹp.

P.S. 2, có phim đó.

73310612_10156942591451731_7116683113513615360_o

“Mỗi khi tôi nghĩ về tôi”

Mỗi khi tôi nghĩ về tôi
Là tôi buồn cười muốn chết
Cả cuộc đời là trò đùa hết
Múa mà đi bộ
Hát mà đi nói
Tôi cười đến khi tôi nghẹn ói
Mỗi khi tôi nghĩ về tôi 

Sáu mươi năm trong thế giới của đám người
Con bé mướn việc gọi tôi “mày”
Tôi “Thưa cô” để giữ việc.
Kiêu quá không khom lưng
Nghèo quá không thể gục
Tôi cười cho đến khi tôi đau bụng,
Mỗi khi tôi nghĩ về tôi.

Dân tôi dám sẽ làm tôi cười đứt ruột,
Cười quá nhiều cho đến chết thì thôi
Những chuyện họ kể nghe như gạt người
Họ gieo trồng quả
Mà thu vỏ ăn
Tôi cười cho đến khi tôi bật khóc rằng
Khi tôi nghĩ về dân tôi.

— idlehouse dịch


 

“When I think about myself”

When I think about myself,
I almost laugh myself to death,
My life has been one great big joke,
A dance that’s walked
A song that’s spoke,
I laugh so hard I almost choke
When I think about myself.

Sixty years in these folks’ world
The child I works for calls me girl
I say “Yes ma’am” for working’s sake.
Too proud to bend
Too poor to break,
I laugh until my stomach ache,
When I think about myself.

My folks can make me split my side,
I laughed so hard I nearly died,
The tales they tell, sound just like lying,
They grow the fruit,
But eat the rind,
I laugh until I start to crying,
When I think about my folks.

— Maya Angelou

Sắp vào học, lục cặp May ra 2 cuốn tự điển, hỏi nó làm gì nhiều tự điển thế, May bảo 1 cuốn là cho bạn Alex vì bạn đó muốn 1 cuốn từ năm ngoái, còn cuối bé tẹo còn lại thì của May.

Hỏi: con giữ tự điển, có dùng đến không?
đáp: có, thỉnh thoảng không có gì làm con toàn lấy nó ra để đọc.

Ơ, giỏi.

 

Nhẫn Đông trang chính chủ khoá chương 19 trở đi vì bản dịch chất lượng sẽ được xuất bản trong nay mai, vẫn là tui dịch, nhưng không chém gió những chỗ không hiểu nữa :)))))))

you know all those pictures
that look so pretty?
most of them are staggèd
photshopped, re-perspectivèd
zoomed in really close, overexposured, artistically blurrèd
in this wasteland of a world

happenings right now

Later!

November 2019
M T W T F S S
« Oct    
 123
45678910
11121314151617
18192021222324
252627282930